कोभिड–१९ विरुद्धको खोप लगाएको ६ महिनापछि शरीरमा एन्टीबडी कम हुने विभिन्न अध्ययनले देखाएको छ । शरीरमा एन्टीबडी कम हुँदै गएपछि कोरोना संक्रमणको जोखिम बढ्दै जान्छ ।

पूर्ण खोप लगाइसकेपछि शरीरमा एन्टीबडी कम हुँदै जाँदा पुनः एन्टीबडी बढाउन लगाइने खोप हो, …बुस्टर डोज’ ।

सरकारले पनि हाल कोरोनाविरुद्धको बुस्टर डोज दिने तयारी गरेको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठन -डब्लुएचओ_ ले अनुमति दिए पुस अन्तिमदेखि बुस्टर डोज दिने सरकारको तयारी छ ।

एक पटक खोप लगाइसकेपछि एन्टीबडी बनाउने कोषिकालाई पुनः सक्रिय बनाउन बुस्टर डोज आवश्यक पर्ने सुक्ष्म जीवाणु विज्ञ डा= सन्तोष दुलाल बताउँछन् ।

उनले भने, …एक पटक खोप लगाइसकेपछि एन्टीबडी बनाउने कोषिकाले केही समयपछि बिर्सन्छ। ती कोषिकालाई सक्रिय बनाउन पुनः खोप दिइन्छ । जसले गर्दा एन्टीबडी बनाउने कोषिका सक्रिय भई पुनः संक्रमण हुनबाट बचाउँछ ।’

इजरालय सहित केही राष्ट्रले चौथो बुस्टर डोज लगाउन लागेकाले पनि नेपालमा बुस्टर डोज सुरु गर्नुपर्ने उनले बताए । ज्येष्ठ नागरिक, दीर्घ रोगीहरुलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर बुस्टर डोज दिनुपर्नेमा उनको जोड छ ।

हाल देखिएको कोरोना भाइरसको ओमिक्रोन भेरियन्टलाई बुस्टर डोजले पनि काम गर्ने उनी बताउँछन् ।

‘सरकारसँग सवा एक करोड खोप भण्डारणमा छ । सरकारले खोप अभियानलाई तीव्र गतिमा धेरै व्यक्तिहरुलाई खोप लगाउनुपर्छ । अनि बाँकी रहेका खोपहरुलाई बुस्टर डोजको रुपमा प्रयोग गरिनुपर्छ,’ उनले भने ।

उनका अनुसार बुस्टर डोज लगाउँदा फरक खोप लगाए बढी प्रभावकारी हुने देखिएको छ । अर्थात् पहिले कोभिसिल्ड वा भेरोसील खोप लगाएका व्यक्तिले पुनः कोभिसिल्ड वा भेरोसील नै लगाउनुभन्दा अष्ट्राजेनिका, फाइजर खोप लगाए बढी प्रभावकारी हुन्छ ।

‘मिक्समाक्स भ्याक्सिनले कोरोनाबाट जोगाउन प्रभावकारी देखिएको छ,’ उनले भने, …केही प्रारम्भिक अध्ययनले छुट्टा छुट्टै काम गर्ने खोपले कोरोनाबाट जोगाएको देखिएको छ ।’

कोभिसिल्ड÷जोन्सन÷अस्ट्राजेनिका खोप लगाएका व्यक्तिले फाइजर÷मोडर्ना लगाउन मिल्ने उनले बताए । बाहिरी मुलुकमा पनि फरक खोप नै बुस्टर डोजको रुपमा प्रयोग गरिएको उनले बताए ।

उनका अनुसार कोरोना विरुद्धको पूर्ण खोप लगाएको ६ महिनापछि बुस्टर डोज लगाउन मिल्छ ।

युरोपेली राष्ट्रमा ओमिक्रोन भेरियन्ट तीव्र गतिमा बढीरहेकाले नेपालमा बुस्टरको डोजको आवश्यकता रहेको उनले बताए । केही समय पहिले संक्रमितमा डेल्टा भेरियन्ट ९९ प्रतिशत जिम्मेवार थियो भने हाल ओमिक्रोन ७५ प्रतिशतभन्दा माथि रहेको उनले बताए ।

नेपालमा पनि ओमिक्रोनको संक्रमण तीव्र गतिमा फैलन सक्ने जोखिम रहेको उनले बताए । कोरोना भाइरसको भेरियन्ट परिवर्तन भइरहे बुस्टर डोजको आवश्यकता पनि सोही अनुसार आवश्यक पर्न सक्ने उनले बताए ।

कोरोनाको पूर्ण खोप लगाएको ६ महिनापछि बुस्टर डोज लगाउन मिल्ने भएपनि सरकारले ल्याउने नीतिमा भर पर्ने सरुवा रोग विशेषज्ञ डा= शेरबहादुर पुन बताउँछन् । खोप लगाएपछि शरीरमा बन्ने एन्टीबडीको क्षमता वृद्धिका लागि बुस्टर डोजको आवश्यक पर्ने उनले बताए ।

बुस्टर डोजको रुपमा फरक डोज लगाउन मिल्नेमा डा= पुन पनि सहमत छन् । पहिले फरक खोप लगाएका व्यक्तिले अर्को खोप लगाउँदा प्रभावकारी देखिएको उनले बताए । नेपालमा अझै पनि धेरै व्यक्ति खोपको पहुँच बाहिर रहेकाले पहिलो प्राथमिकतामा उनीहरुलाई राख्नुपर्ने उनले बताए । सबैलाई एकै पटक भन्दा पनि जोखिमको आधारमा प्राथमिकता निर्धारण गरेर बुस्टर डोज दिनुपर्नेमा डा पुनको जोड छ ।

उनले भने, …विकसित देशहरुमा खोप पर्याप्त भएकाले उनीहरुले दोस्रो तेस्रो पनि बुस्टर डोज लगाएका छन् । तर नेपालमा अझै पनि धेरै व्यक्तिले खोप लगाएका छैनन् । त्यसैले खोप नपाएका व्यक्तिलाई खोप दिनुपर्छ । जोखिमको आधारमा बुस्टर डोज दिनुपर्छ ।’ कोरोनाको पूर्ण खोप लगाएपनि ६० वर्ष उमेर माथिका व्यक्तिमा समस्या आएको देखिएको उनको अनुभव छ । त्यसैले ६० वर्ष माथिका ज्येष्ठ नागरिक, दीर्घ रोगीहरुलाई बुस्टर डोजको पहिलो प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने उनको सुझाव छ ।

नेपालमा अझै पनि आधा बढी जनसंख्याले कोरोना विरुद्धको खोप लगाउन बाँकी छ । खोप अभियान सुरु भएदेखि हालसम्म नेपालमा २ करोड २५ लाख १० हजार ८१८ मात्रा खोप लगाइएको छ। जसमध्ये १ करोड २६ लाख ७२ हजार ४४२ जना -४१=७ प्रतिशत_ ले पहिलो मात्रा र ९८ लाख ३८ हजार ३७६ जना -३२=४ प्रतिशत_ ले खोपको पुरा मात्रा लगाएको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको तथ्यांक छ ।

कोभिड–१९ विरुद्धको खोप लगाएको ६ महिनापछि शरीरमा क्रमशः एन्टीबडी कम हुँदै जान्छ । जसले गर्दा शरीरमा कोरोना संक्रमणको जोखिम पुनः बढ्दै जाने सरुवा रोग विशेषज्ञ डा= शेरबहादुर पुनले बताए । त्यही जोखिमलाई कम गर्न …बुस्टर डोज’ को आवश्यक पर्ने उनी बताउँछन् ।